DRUGIE PÓŁROCZE ŻYCIA
I. Rozwój sprawności fizycznej z uwzględnieniem rozwijania koordynacji wzrokowo-ruchowej
a)  pobudzanie dziecka do podnoszenia główki i chwytania rąk matki podczas prób siadania,
b)  zakrywanie głowy dziecka pieluszką, którą dziecko chwyta i odsuwa,
c)  pobudzanie do chwytania przez dziecko małego, jednego przedmiotu, a następnie dwóch, trzech (klocka, grzechotki, pierścienia) jedną rączką i obiema rączkami jednocześnie; prowokowanie do manipulowania nimi, przekładanie z rączki do rączki,
d)  ćwiczenia drobnych chwytów (nożycowy, pincetowy) przez podawanie dziecku kartek papieru, które ma chwytać lub które bierze z pudełka,
e) omijanie lub odsuwanie przez dziecko przeszkód stojących na jego drodze podczas pełzania i raczkowania oraz ćwiczenia w pozycji stojącej (pozwolić na swobodny ruch - pełzanie, raczkowanie na dywanie).
II. Zmysły
1.  Ćwiczenia dotyczące zmysłu dotyku i wibracji
a)  dotykanie przedmiotów i zabawek wydających dźwięk (grzechotek, dzwonków, gwizdków, harmonijek ustnych, bębenków, trąbek), którymi posługuje się matka,
b)  uderzanie przez dziecko przedmiotami o siebie, np. klockami, pudełkami, uderzanie w bębenek, celem zaznajomienia dziecka z drganiami wyczuwanymi dotykiem,
c)  dostarczenie do rąk dziecka przedmiotów nie będących w zasięgu jego wzroku, celem zaznajomienia się z ich kształtem za pomocą dotyku (dotykanie zabawek i przedmiotów wargami),
d)  zaznajomienie dziecka z temperaturą przez dotykanie przedmiotów cieplejszych i zimniejszych, ciepłej i zimnej wody.
2.  Zmysł smaku i powoniema
a)  kojarzenie wyglądu cukierków oglądanych przez dziecko z ich słodkim smakiem, zaznajomienie ze smakiem, zaznajomienie ze smakiem słonym i kwaśnym (sól, cytryna),
b)  podawanie dziecku do wąchania perfum i kwiatów.
3.  Zmysł słuchu
a) pobudzenie dziecka do zwracania główki w tym kierunku, skąd pochodzi dźwięk, poprzez zbliżenie jego źródła do ucha. Dostarczenie dziecku zabawki wydającej dźwięk i zachęcanie go do jego reprodukowania (grzechotka, gwizdek, kastaniety), b)  oddziaływanie na dziecko dźwiękami instrumentów perkusyjnych (krótkie próby),
c)  oddziaływanie na dziecko dźwiękami mowy, przed oczami dziecka i poza zasięgiem jego wzroku z maksymalnym zbliżeniem ust osoby mówiącej do ucha dziecka,
d)  pokazywanie zabawek zwierząt domowych, np.: kota, psa, kury, kozy, z jednoczesnym naśladowaniem dźwięków, które one wydają (ćwiczyć przed oczami dziecka i przy jego uchu),
e)  dostarczenie dziecku wrażeń słuchowych za pomocą podawania muzyki z płyt i radia, ze zmianą natężenia dźwięku i odległości źródła dźwięku od ucha dziecka,
f)  zwracanie uwagi dziecka na inne odgłosy w otoczeniu, np. zgrzyt klucza w zamku.
4. Zmysł wzroku
a)  prowokowanie dziecka do śledzenia przedmiotów przesuwanych przed jego oczami, z umożliwieniem wodzenia główką w płaszczyźnie pionowej i poziomej,
b)  zapalanie i gaszenie lampy przed oczami dziecka (z wykorzystaniem szklanych lub papierowych, różnokolorowych zasłon na żarówkę),
c)  kojarzenie niektórych bodźców wzrokowych ze słuchowymi (jak w ćwiczeniu nr II 3 d) oraz dotykowymi, np. wyczuwanie przez dziecko dotykiem wibracji podczas grania na trąbce lub uderzania w bębenek,
d)  ćwiczenia spostrzegania i oceniania zmiany odległości przedmiotów do oka dziecka, poprzez zbliżanie i oddalanie, stawianie na łóżku dziecka, lub w zasięgu jego ręki, odsuwanie na odległość kilku metrów,
e)  pokazywanie dziecku dwóch identycznych przedmiotów, np. lalek, klocków lub innych zabawek o różnej wielkości; cel - wykształcenie oceny wielkości.
III.  Kojarzenie i pamięć
1.  Łączenie pojawiania się w polu widzenia dziecka określonych osób z wypowiadaniem słów (mama, tata).
2.  Pobudzanie dziecka do naśladowania ruchów wykonywanych przed jego oczami (klaskanie, chwytanie, wskazywanie).
3.  Zachęcanie dziecka do powtarzania wyuczonych ruchów przy chwytaniu zabawek i manipulowania nimi.
4.  Łączenie ruchów z ukazywaniem w polu widzenia dziecka znanych osób (matki, ojca, domowników) -wyciąganie rączek, zwracanie głowy, reakcje mimiczne.
5.  Uczenie gestów o znaczeniu społecznym, np.: koci-koci, pa-pa, daj.
IV.  Mowa
A. Czynna
1.  Zachęcanie dziecka do naśladowania ruchów języka i warg (wysuwanie i cofanie języka, wysuwanie warg do przodu), dmuchanie, cmokanie.
2.  Pobudzanie dziecka do wydawania dźwięków i łączenia reakcji uczuciowych z ekspresją wokalną, zachęcanie do powtarzania wydawanych przez dziecko dźwięków.
3.  Umożliwianie dziecku obserwowania ruchów artykulacyjnych i twarzy matki podczas wymawiania łatwych słów: mama, tata, daj itp.
4.  Ćwiczenia oddechowe za pomocą dmuchania do gwizdków, trąbek i baloników, celem wydłużenia fazy wydechu i przygotowania łatwiejszej wokalizacji.
B. Bierna
1. Wpajanie dziecku zakazów i nakazów połączonych z gestami zachęcania lub groźby (daj, masz, nie wolno).
2.  Reagowanie na gesty dziecka i jego reakcje mimiczne, którymi chce poinformować otoczenie o swych stanach fizjologicznych.
3.  Zwracanie uwagi przez matkę na reakcje wokalne typowe dla stanów przyjemnego lub przykrego przeżywania, a także będących wyrazem nawiązania kontaktów z otoczeniem.
4.  Modulowanie barwy głosu przez matkę w czasie zwracania się do dziecka i uwrażliwienie go na te cechy.
5.  Naśladowanie przy dziecku dźwięków wydawanych przez zwierzęta domowe (jak w ćwiczeniach nr II 3 d).
6.  Porozumiewanie się za pomocą gestu, np. przy pożegnaniu robienie rączką ,,pa".
V. Nawyki życia codziennego
1.  Ćwiczenia rozwijające podstawowe funkcje związane z wydalaniem, polegające na stopniowym usamodzielnianiu dziecka za pomocą metody odruchowej. Zachęcanie do siadania na nocniczku, okazywanie dezaprobaty w przypadkach zanieczyszczania się.
2.  Przyswajanie sobie nawyków w zakresie utrzymywania pozycji ciała i poddawanie się przez dziecko zabiegom higienicznym (mycie, wycieranie się, przewijanie, ubieranie). Chwalenie dziecka i nagradzanie za pozytywne rezultaty.
3.  Usamodzielnianie się dziecka podczas karmienia z butelki, łyżeczką. Zachęcanie do trzymania tych przedmiotów, oddawanie matce na żądanie i kojarzenie ich widoku z rozpoczynaniem karmienia.
 DRUGI ROK ŻYCIA
I. Rozwój sprawności fizycznej z uwzględnieniem koordynacji wzrokowo-ruchowej
1. Rozwijanie samodzielności w ruchach, celowości i zręczności
a)  zachęcanie dziecka (po zademonstrowaniu mu) samodzielnego powstawania z podłogi z pozycji leżącej, a następnie siedzącej.
b)  zapewnienie dziecku sprzętów, jako pomocy do powstawania (małe krzesełka, stoliki),
c)  ćwiczenia ruchów jednoczesnych i naprzemiennych obu kończyn dolnych i górnych,
d)  ćwiczenie zmiany pozycji ze stojącej na leżącą i siedzącą z wykorzystaniem mebli dziecięcych (stanie na jednej nodze z podtrzymywaniem).
2. Ćwiczenia lokomocyjne
a)  chodzenie z trzymaniem za rączki lub pasek i bez trzymania (w zależności od możliwości dziecka),
b)  omijanie przez samodzielnie chodzące dziecko przeszkód na drodze w postaci krzeseł, stolików, pudełek itp.,
c)  wchodzenie na małe schodki (z pomocą lub bez) i schodzenie z nich,
d)  poruszanie się z pomocą balkoników na kółkach lub podpórek drewnianych, przesuwanie ich w sposób celowy.
3. Rozwijanie sprawności chwytania
a)  rozwijanie sprawności chwytania dużych przedmiotów obydwiema rękami (np. piłki, pudełka, dużych lalek, misiów) i znoszenie ich w inne miejsce.
b)  chwytanie przedmiotów drobnych jedną ręką i kilkoma palcami (ołówek, kluczyki, nici itp.),
c)  dostarczenie dziecku do zabawy małych piłek i pobudzanie go do chwytania ich pojedynczo, oddawania, wkładania ich do pudełka, do plastykowych słoików po lekach; przy ćwiczeniach z małymi przedmiotami dziecko musi pozostawać pod czujną opieką,
d)  nakładanie kółek na piramidkę i zdejmowanie ich z niej, próby budowania wieży z klocków (według możliwości dziecka),
e)  pobudzanie dziecka do naśladowania robienia kul z papieru, rzucanie nimi i chwytanie ich,
f)  rzucanie i podnoszenie z podłogi dużej piłki plastikowej lub gumowej oburącz,
g) podawanie dziecku kartek papieru, które powinno brać dwoma palcami i układać na stole (karty, kartoniki z obrazkami, loteryjki),
h) posługiwanie się ołówkiem: a) bazgranie na papierze, b) rysowanie kreski,
i) puszczanie przez dziecko na wodę (w miednicy) dawanych mu papierowych okręcików lub pływających zabawek celem wyrobienia precyzji i koordynacji ruchów.
II. Zmysły
1. Ćwiczenia dotyczące zmysłu dotyku i wibracji
a)  rozróżnianie powierzchni przedmiotów za pomocą dotyku: szkła, drzewa, metalu, przez dotykanie dłonią dziecka tych przedmiotów,
b)  rozróżnianie stopni chropowatości powierzchni papieru ściernego, gładkiego, kartonu i bibułki,
c)  zapoznawanie dziecka z wrażeniami temperatury stopniowo nasilającymi się (dotykanie coraz cieplejszych miejsc kaflowego pieca, przedmiotów metalowych),
d)  zapoznawanie dziecka z ciepłymi i zimnymi prądami powietrza poprzez dmuchanie na zewnętrzną powierzchnię jego ręki i chuchanie na nią.
2. Zmysł smaku i powomema
a)  podawanie do jedzenia różnych potraw celem zapoznania ze smakiem słodkim (cukierki, ciasteczka, soki, konfitury, kompoty), kwaśnym (owoce), słonym (sól),
b)  zapoznawanie dziecka ze smakiem przez kojarzenie go z wyglądem pokarmów (jednoczesne pokazywanie i zaznajamianie z kształtem, wielkością i kolorem pokarmów),
c)  zapoznawanie dziecka z zapachami spotykanymi w życiu codziennym: spalenizny, środków dezynfekujących, farb, lakierów itp.
a)  oddziaływanie na dziecko bodźcami słuchowymi zawierającymi melodię (pianino, harmonijki ustne, cymbałki, ksylofon) oraz naśladowanie melodii granej na istrumencie w śpiewie,
b)  dalsze ćwiczenia rytmiczne za pomocą instrumentów perkusyjnych połączone z ruchami gimnastycznymi, maszerowaniem, skakaniem,
c)  umożliwienie dziecku naśladowania gry na instrumentach perkusyjnych i melodycznych,
d)  uwrażliwienie dziecka na stopniowe nasilanie i zmniejszanie natężenia mowy i dźwięków instrumentów perkusyjnych i melodycznych,
e)  prowokowanie dziecka do szukania ukrytego przed nim źródła dźwięku, wydawanego przez grającą zabawkę,
f)  kojarzenie wrażeń słuchowych przez dziecko z wibracyjnymi (poprzez wytwarzanie hałasów połączonych z drganiami podłogi, mebli, okien, np. uderzenia, stukania w drzwi, trzaskania drzwiami itp.).
4. Zmysł wzroku
a)  obserwowanie przez dziecko przedmiotów znajdujących się w ruchu (w płaszczyźnie poziomej i pionowej) celem opanowania oceny dystansu i szybkości ruchu,
b)  zabawa z dzieckiem polegająca na szukaniu ukrytych przez osobę ćwiczącą przedmiotów pod pieluszką, zabawa w chowanego polegająca w I etapie na nakrywaniu głowy osoby ćwiczącej pieluszką na zmianę z przykrywaniem głowy dziecka, odkrywaniu towarzyszy wyraz „a ku-ku",
c)  zwiększanie dziecku pola widzenia i zmienianie perspektywy poprzez umożliwienie spostrzegania przedmiotów z wysoka (branię na ręce i pokazywanie tych samych przedmiotów, które oglądało stojąc na podłodze),d)  pokazywanie dziecku tych samych przedmiotów w naturze i na obrazku (należy dbać o możliwie identyczne odwzorowanie) w miarę indywidualnych możliwości oraz nazywanie tych przedmiotów,
e)  dostarczanie dziecku fotografii znanych mu osób (rodziców) i oglądanie innych i siebie w lustrze,
f)  pokazywanie dziecku znanych mu przedmiotów w słabym oświetleniu (w półmroku) i stopniowo zwiększanie ich oświetlenia celem zidentyfikowania przez dziecko.
III. Kojarzenie i pamięć
1.  Organizowanie dziecku zabawy w oparciu o aktualną sprawność zmysłów i motoryki przez pobudzanie do naśladowania czynności osoby ćwiczącej (chwytanie klocków, podnoszenie ich z podłogi i ze stołu, wkładanie do pudełka). Inne zabawy naśladowcze z pozostawieniem dziecku dużej swobody i nienarzucanie określonych ściśle form zachowania.
2.  Zachęcanie do zabawy z innymi dziećmi z pozostawieniem własnej inicjatywy, a ingerowanie tylko w przypadku ostrzejszych konfliktów i zupełnej bierności ze strony dzieci.
3.  Bierne przyglądanie się powtarzającym się czynnościom domowników w trakcie codziennych zajęć z wprowadzeniem pojęć, np. mama myje ręce, wyciera je itp.
4.  Wyrabianie nawyku przychodzenia na zawołanie po imieniu dziecka.
5.  Naśladowanie przez dziecko w zabawie ruchów osób dorosłych i dzieci w zależności od rozwoju psychomotorycznego.
IV. Mowa
A. Czynna
1.  Dalszy ciąg ćwiczeń zabawowych będących gimnastyką warg i języka celem ich motorycznego usprawnienia.
2.  Ćwiczenia oddechowe w formie zabawy polegającej na wydmuchiwaniu baloników, dmuchaniu na płomień świecy, watę, kawałki bibułki, piłki pingpongowe itp.
3.  Wokalizacje imitujące śpiewanie i pobudzanie dziecka do posługiwania się swym głosem przy wyrażaniu potrzeb, uczuć, nastrojów.
4.  Opanowanie nazw najczęściej spotykanych kilku przedmiotów i osób.
5.  Zachęcanie do naśladownictwa ruchów mimicznych wyrażających gniew, radość, smutek, zniecierpliwienie, przestrach.
6.  Zachęcanie do naśladowania dźwięków zwierząt domowych (kota, psa, kury) z jednoczesnym ich pokazywaniem w naturze, w postaci zabawek, obrazków i nazywaniem.
B. Bierna
1.  Wskazywanie dziecku kilku podstawowych przedmiotów codziennego użytku z głośnym wymawianiem ich nazwy.
2.  Łączenie obrazków pokazywanych dziecku z przedmiotami znajdującymi się w najbliższym otoczeniu.
3.  Zachęcanie dziecka do wskazywania interesujących go rzeczy i rzeczy, o które prosi, i reagowanie przez matkę na wszystkie informacyjne gesty dziecka.
4.  Umożliwienie dziecku obserwowania ust matki podczas mówienia i przyglądanie się własnym ustom podczas prób wokalizacji u dziecka (dogodny dostęp do lustra).
TRZECI ROK ŻYCIA
I. Rozwój sprawności fizycznej z uwzględnieniem koordynacji wzrokowo-ruchowej
1. Dalszy ciąg ćwiczeń mających na celu osiągnięcie precyzji, ekonomiczności ruchów.
a)  bieganie w kierunku toczącej się piłki, podnoszenie jej z podłogi lub ziemi i rzucanie jej do osoby ćwiczącej,
b)  koziołkowanie się na tapczanie z pomocą osoby dorosłej, przewracanie, turlanie się,
c)  skakanie do góry, przechodzenie przez nisko zawieszony sznurek, ławkę, drabinkę,
d)  wstawanie z pozycji leżącej do stojącej, z umyślnym przeszkadzaniem przez osobę dorosłą,
e)  przenoszenie na dużej podstawie, np. kartonie lub pokrywce od pudełka kilku przedmiotów jednocześnie z zachowaniem równowagi, np. piłki pingpongowe, klocki, kulki, przenoszenie kubeczka z płynem itp.
2.  Ruchy precyzyjne w zakresie chwytania drobnych przedmiotów i układanie ich na stole, na podłodze, wkładanie do kubka, pudełka itp.
3.  Celowe, ułożone wg pewnego programu, ćwiczenia gimnastyczne zawierające w sobie ruchy precyzyjne, równoważne, zabawy z piłką, chodzenie po narysowanej kredą na podłodze kresce, stąpanie jedną nogą po woreczkach z piaskiem, rzucanie woreczkiem, stanie na jednej nodze, chodzenie na palcach, piętach, krawędziach stóp.
II. Zmysły
1.  Ćwiczenia dotyczące zmysłu dotyku i wibracji
a)  zapoznawanie dziecka z różnymi rodzajami powierzchni spotykanych poza najbliższym otoczeniem, np. w parku - kora drzew, liście, dotykanie owoców, roślin, kamyków, szkła,
b)  zapoznawanie dziecka z nowymi, rzadziej spotykanymi przedmiotami, przez dotyk (sierść kota, psa, powierzchnia z filcu, ze skóry, z plastiku).
2.  Zmysł smaku i powonienia
Dalsze rozwijanie w zakresie rozpoznawania woni i smaku pokarmów, napojów, wąchania różnego rodzaju .kwiatów, roślin, próbowanie smaku owoców i warzyw, łączenie identycznych wrażeń. Bardziej złożone i dłuższe oddziaływanie bodźcami wymienionymi dla dzieci w drugim roku życia, punkty II - 2a, b, c.
3.  Zmysł wzroku
a) rozróżnianie przez dziecko trzech podstawowych kolorów przez łączenie ich ze sobą; malowanie palcami na szkle i papierze za pomocą farb wodnych w trzech podstawowych kolorach, np. połówki figur o jednakowej barwie: czerwonej, zielonej, niebieskiej,
b)  rozróżnianie trzech podstawowych kształtów (koło, kwadrat, a następnie trójkąt) i łączenie ich ze sobą za pomocą nakładania na siebie figur wyciętych z kartonu,
c)  rysowanie ołówkiem i kredkami (w trzech kolorach) po uprzednio przygotowanych wzorach, bazgranie (uczenie trzymania w ręce, dalsze usprawnianie prawidłowego posługiwania się ołówkiem i kredką),
d)  oglądanie przez dziecko obrazków pojedynczych i historyjek obrazkowych, wyświetlanie przezroczy, nazywanie przedmiotów,
e)  łączenie ze sobą identycznych obrazków na kartonikach, loteryjka, tablica drewniana z trzema kształtami,
f)  pokazywanie dziecku w ciągu kilku (2-4 sekund) jednego obrazka i prowokowanie do wskazania go i wybrania z grupy 3-5 obrazków. To samo ćwiczenie z małymi zabawkami (w przypadku lepszych możliwości indywidualnych).
III. Kojarzenie i pamięć
1.  Dalsze zabawy o charakterze ćwiczącym sprawność psychomotoryczną, wyobraźnię i samodzielność, przeprowadzane wspólnie z matką i innymi dziećmi (zabawa w kotka i myszkę, w berka, w chowanego).
2.  Konstruowanie samodzielne i z udziałem matki budowy z klocków, rozwijanie skupienia uwagi na jednym przedmiocie. Budowanie przez dziecko wieży z klocków, szeregowanie klocków w pociąg; odtwarzanie pokazanych i usuniętych z pola widzenia wzorów.
3.  Zapamiętywanie przez dziecko miejsca, w którym schowano przed nim określony przedmiot.
4.  Kojarzenie przedmiotów na obrazkach z przedstawionym i także na obrazkach czynnościami życia codziennego (mycie, jedzenie, sprzątanie).
5. Naśladowanie przez dziecko prostych czynności matki w zakresie posługiwania się przedmiotami codziennego użytku według ustalonej kolejności (zapamiętywanie ruchów), np. otwieranie szuflady, wyjmowanie szczotki, czyszczenie ubrania, butów, chowania szczotki do szuflady, „czytanie" gazety).
IV. Mowa
A. Czynna iB. Bierna
1.  Uczulanie stref artykulacyjnych i pobudzanie dziecka do wymawiania głosek kolejno według stopnia ich trudności (spółgłoski wargowo-zębowe, przedniojęzykowe i tylnojęzykowe).
2.  Kojarzenie napisów z przedmiotami w naturze i na obrazkach (wykorzystanie specjalnie w tym celu przygotowanych zeszytów z wklejanymi lub rysowanymi obrazkami i napisami). Wykorzystanie obrazkowych książeczek dla dzieci przedszkolnych.
3.  Powtarzanie za osobą ćwiczącą krótkich dwu- lub trzywyrazowych zdań, zawierających określenia czynności codziennych.
4.  Zabawy w grupie rówieśników, polegające na kolejnym wypowiadaniu przez każde dziecko nazwy przedmiotu, który pokazuje osoba ćwicząca (wykorzystanie zajęć przewidzianych w programach przedszkoli, a przeznaczonych dla najmłodszych dzieci). Rozwijanie ambicji dziecka poprzez chwalenie go za posłuszeństwo.
5.  Chowanie po zabawie przez dziecko przedmiotów i zabawek, którymi się posługiwało, w przeznaczonych do tego miejscach.
6.  Rozwijanie poczucia estetyki przez utrzymywanie zabawek i ubrania w czystości, naprawianie usterek, odrzucanie przez matką na oczach dziecka przedmiotów nieestetycznych podnoszonych przez nie z ziemi.
V. Nawyki życia codziennego
1.  Zachęcanie do samodzielnego ubierania się, zapinania guzików, przewlekania sznurowadeł, układania ubranka na krzesełku.
2.  Usamodzielnianie w zakresie mycia, mydlenia się, wycierania, opłukiwania się wodą i sprzątania po sobie.
3. Samodzielne jedzenie łyżeczką, picie z kubka, posługiwanie się częściowo samodzielnie widelcem.
4.  Całkowite usamodzielnianie w zakresie funkcji wydalania.
5.  Naśladowanie przez dziecko czynności matki w zakresie otwierania i zamykania szuflad, drzwi, zapalania i gaszenia lampy, odkręcania i zakręcania wody, sprzątania itp,
6.  Zabawa z innymi dziećmi w „dom" i „rodzinę", naśladowanie prowadzenia pojazdów, zachęcanie do wydawania głosu imitującego dźwięki pojazdów mechanicznych.
7.  Wyrabianie w dziecku nawyku podporządkowania się poleceniom osób dorosłych, przez stosowanie systemu nagradzania i karania.
8.  Opisywanie przez dziecko w krótkich zdaniach czynności, które przy nim wykonuje matka (codzienne, proste zajęcia).
9.  Próby rysowania przez dziecko postaci ludzkich, domków, kwiatów i nazywanie ich.CZWARTY ROK ŻYCIA
I. Rozwój sprawności fizycznej z uwzględnieniem koordynacji wzrokowo-ruchowej
1.  Ćwiczenia kilkuminutowe połączone z zabawą, mające na celu osiągnięcie szybkich, celowych ruchów przy zmianie miejsca i pozycji (zabawa w krzesła z domownikami, w pociąg itp.).
2.  Dalszy ciąg zajęć przeznaczonych dla dzieci w trzecim roku życia o zwiększonej złożoności i trudności. Podnoszenie różnych p'rzedmiotów z podłogi i układanie ich na stole, przenoszenie kubków napełnionych wodą, utrzymywanie równowagi w przechodzeniu przez ławkę.
3.  Dalsze ćwiczenia precyzji ruchów chwytńych, łączenie ze sobą spinaczy biurowych, układanie klocków w szereg.
4.  Ćwiczenia w zakresie koordynacji ruchowej i rozwijanie pojęć kierunkowo-przestrzennych.' Podnoszenie piłki  do góry, na dół, wysuwanie rąk z piłką do przodu, do tyłu itp.
5.  Ćwiczenie pojęć kierunkowo-przestrzennych związanych z przyimkami, poprzez dawanie poleceń i ułatwianie wykonania ich dziecku, np. połóż piłkę na stole, połóż na pudełku, włóż do pudełka.
6.  Rozkładanie kart, zwijanie kłębków sznurka, celem wyćwiczenia lateralizacji (przewagi jednej ręki nad drugą).
7.  Chwytanie małej piłki, rzucanie jej do matki jedną ręką, kopanie piłki, ćwiczenia mające na celu skrócenie czasu reakcji.
8.  Rysowanie koła i kwadratu.
                                                  
II. Zmysły
1.  Zmysł dotyku
2.  Zmysł smaku i powonienia
Oddziaływanie różnymi typami bodźców z tego zakresu, jak w ćwiczeniach podanych dla dzieci w trzecim roku życia, a ponadto zgodnie ze słownikiem zapoznawanie dzieci w sposób bierny i czynny z nazwami smaków (gorzki, słony, słodki, kwaśny).
3. Zmysł wzroku
Dalszy ciąg ćwiczeń zmysłu wzroku opisanych w części dla dzieci w trzecim roku życia), a ponadto:
a)  rysowanie ze wzoru postaci ludzkich (okres schematu) z nazywaniem części ciała i twarzy (zgodnie ze słownikiem),
b)  odrysowywanie czterech podstawowych figur geometrycznych,
c)  kolorowanie kredkami specjalnie w tym celu przygotowanych konturów przedmiotów,
d) odwzorowywanie pionowych i poziomych linii po demonstracji.
III. Kojarzenie i pamięć
Zabawy ruchowe, konstrukcyjne i identyfikacyjne organizowane z pomocą dorosłych w domu i na wolnym powietrzu, mające na celu zapoznawanie dziecka ze zjawiskami przyrody, siłami natury, prawami fizycznymi.
IV. Mowa
A. Czynna
1.  Naśladowanie przez dziecko usłyszanych dźwięków mowy w zakresie samogłosek.
2.  Nazywanie przedmiotów w naturze i na obrazku, powtarzanie za matką ich nazwy.
3.  Nazywanie przez dziecko faktów i zdarzeń związanych z czynnościami życia codziennego (mycie, ubieranie, jedzenie, potrzeby fizjologiczne).
B. Bierna
1. Rozpoznawanie przez dziecko przedmiotów w naturze i na obrazkach po usłyszeniu ich nazwy wypowiedzianej przez matkę (przed oczami dziecka i przy uchu).
V.  Nawyki życia codziennego
1.  Te same ćwiczenia i metody postępowania co w stosunku do dzieci w trzecim roku życia. A ponadto:
2.  Zachęcanie dziecka do nawiązywania kontaktów z dorosłymi osobami i z nie znanymi mu dziećmi, celem opanowania prawidłowych nawyków w kontaktach społecznych.
3.  W zabawie z innymi dziećmi zachęcanie dziecka do współdziałania, udostępniania innym swych zabawek, miejsca, pozycji, celem opanowania zdolności do współdziałania i współpracy, ograniczania reakcji agresywnych, egocentrycznych.
4.  Ośmielanie dziecka do samodzielnego załatwiania sprawunków w sklepie pod kontrolą matki.
5.  Pomaganie przez dziecko matce w czynnościach związanych ze sprzątaniem mieszkania. Podawanie przez dziecko przedmiotów, których nazwę matka wypowiada.
6.  Zabawy imitujące czynności codzienne, przeprowadzane przez dziecko z lalkami, misiami i własnymi zabawkami meblowymi (z zachęcaniem do posługiwania się mową głośną).