Życie uczuciowe niemowlęcia podlega tym samym prawom co rozwój innych ważnych dla życia funkcji. Podstawową rolę odgrywa tu zdobywane stopniowo w kontaktach z osobami dorosłymi doświadczenie. Już w drugim miesiącu życia pojawia się u dziecka uśmiech, jako odpowiedź na zbliżenie się matki lub ojca. Jest to bardzo ważny etap w rozwoju więzi emocjonalnej, świadczący o tym, że niemowlę jest zdolne do pozytywnych reakcji społecznych. Oczywiście, że w tym okresie przeważać będą przeżycia wywołane emocjami organicznymi pod wpływem głodu, bólu oraz niecierpliwością, jeśli odczuwane przez dziecko potrzeby nie są natychmiast zaspokojone. Niemowlę nie ma poczucia czasu i nie jest jeszcze przyzwyczajone do czekania. Z chwilą gdy osiągnie przedmiot swych żądań, od razu się uspokaja i jakby zapomina o dopiero co przejawianych tak gwałtownie emocjach. Matki nie powinny się przejmować tymi gwałtownymi reakcjami niemowlęcia. Przyzwyczajanie dziecka do natychmiastowego spełniania wszystkich jego żądań może później spowodować poważniejsze trudności i wpłynąć na zachowanie się dziecka.
Odpowiadanie uśmiechem na zbliżanie się matki czy innych osób z najbliższego otoczenia jest pierwszą formą porozumiewania się. Jest to jedna z przyczyn radości dla matki, która widzi, że dziecko jest zadowolone i zdolne do okazywania uczuć przywiązania. Ojciec z dzieckiem w tym wieku przeważnie rzadziej się styka i dlatego okazywanie dziecku uczuć wygląda u niego nieco inaczej.
Miłość do niemowlęcia przeżywana przez rodziców przechodzi także pewne stadia rozwoju, od pierwszych chwil po urodzeniu. Uczucie przywiązania do dziecka rodzi się u nich szybko. Największe nasilenie uczuciowego stosunku do dziecka obserwuje się wówczas, gdy zaczyna wypowiadać pierwsze słowa: „mama" lub „tata" po ujrzeniu rodziców.
Przeżywane przez matkę konflikty i poważniejsze okresy załamania nie pozostają bez wpływu na zachowanie się niemowląt. Gdy są karmione piersią, gorzej wówczas jedzą i zachowują się tak jakby odczuwały nastrój matki. Można z tego wyciągnąć wniosek, że dobre samopoczucie i przestrzeganie przez matkę wszystkich warunkujących ten stan zaleceń jest także podstawą dobrego samopoczucia niemowlęcia.
Już w pierwszych miesiącach życia dziecko silnie przeżywa gniew i lęk. Gniewem dziecko reaguje np. wtedy, gdy nie może swobodnie się poruszać i wyraża go krzykiem, prężeniem się, gwałtownymi ruchami. Jest to coś zupełnie naturalnego, co równie szybko mija, jak się pojawiło. Inny rodzaj przeżyć to lęk, który towarzyszy sytuacjom zaskakującym dziecko swą niezwykłością. Może te być zbyt nagła zmiana pozycji ciała, ukazanie się zupełnie obcej twarzy, połączony z tym jakiś ostry dźwięk. Okazało się na podstawie specjalnie przeprowadzonych
badań, że w chwili lęku niemowlęta szukają swym spojrzeniem matki i gdy ją znajdą, szybko uspokajają się.
Wzajemne porozumienie między dzieckiem w tym wieku
a matką stanowi podłoże, na którym powstaje mowa.
Z początku jeszcze niewykształcona, polegająca na ,,gaworzeniu", wydawaniu dźwięków bez znaczenia, ale zawierającyćh już całą gamę przeżyć emocjonalnych. Reagowanie rodziców na tego typu „wypowiedzi" dziecka jest
bardzo ważne, bo stanowi zachętę do dalszych prób z jego
strony. Z czasem nabierają one coraz bardziej złożonego charakteru.
Najsilniejsza więź niemowlęcia z matką istnieje wówczas, gdy jest karmione piersią. Gdy zostaje odstawione od piersi, większe znaczenie zyskują dla niego zewnętrzne źródła doznań. Usta dziecka są pierwszym narządem, który zaspokaja jego pragnienia. Przez długi jeszcze czas pozostaną źródłem „kontroli" dla różnych przedmiotów, które dziecko zdołało uchwycić i które do ust podnosi. Odstawianie dziecka od piersi, tego najlepszego źródła pokarmu, nie może być ani zbyt wczesne, ani zbyt nagłe. W okresie odstawiania od piersi trzeba dziecko często brać na ręce, aby czuło bliskość matki, do której było dotąd przyzwyczajone.
Nie zawsze łatwo jest zdobyć się na cierpliwość nawet doświadczonej matce. Kiedy jest zmęczona obowiązkami i pracami domowymi, ulega zniecierpliwieniu. Jest to zupełnie normalne. Zresztą za chwilę dziecko będzie stanowić źródło odprężenia i radości. Matka dla noworodka i niemowlęcia w pierwszych miesiącach życia stanowi rogaty świat przeżyć emocjonalnych i od niej oczekuje ono zaspokojenia swych pragnień. Gdy jest czymś wzburzone lub zaniepokojone, ona jest w stanie je uspokoić głaskaniem i przytulaniem. Gdy niecierpliwi się z powodu zamoczonej pieluszki i niewygodnego położenia - od niej oczekuje przyjścia z pomocą. Pragnie, by ona udostępniła mu tę rzecz, którą chce wziąć do rączki, lub po prostu, by wzięła je na ręce.
Odstawienie od piersi rozpoczyna w życiu niemowlęcia okres zewnętrznej aktywności, która pozwala rozwinąć niektóre zdolności poznawcze. Odkrywanie nowych rzeczy i praw natury staje się odtąd źródłem nowych przyjemności. Te dążenia poznawcze nie powinny być przez rodziców udaremniane w imię troski o całość dawanych dziecku przedmiotów i jego bezpieczeństwo. By jednak ciekawoś świata i chęć osobistego badania nowych rzeczy nie stała się dla dziecka przyczyną uszkodzenia ciała, dawane do rąk przedmioty muszą odznaczać się pewnymi cechami i bawić się nimi może dziecko tylko pod kontrolą rodziców. Istnieje wiele rozmaitych zabawek mających na celu zaspokajanie ciekawości niemowlęcia i lepiej dawać je dziecku na krótki czas, aby dłużej utrzymały swą atrakcyjność.
Odpowiadanie uśmiechem na zbliżanie się matki czy innych osób z najbliższego otoczenia jest pierwszą formą porozumiewania się. Jest to jedna z przyczyn radości dla matki, która widzi, że dziecko jest zadowolone i zdolne do okazywania uczuć przywiązania. Ojciec z dzieckiem w tym wieku przeważnie rzadziej się styka i dlatego okazywanie dziecku uczuć wygląda u niego nieco inaczej.
Miłość do niemowlęcia przeżywana przez rodziców przechodzi także pewne stadia rozwoju, od pierwszych chwil po urodzeniu. Uczucie przywiązania do dziecka rodzi się u nich szybko. Największe nasilenie uczuciowego stosunku do dziecka obserwuje się wówczas, gdy zaczyna wypowiadać pierwsze słowa: „mama" lub „tata" po ujrzeniu rodziców.
Przeżywane przez matkę konflikty i poważniejsze okresy załamania nie pozostają bez wpływu na zachowanie się niemowląt. Gdy są karmione piersią, gorzej wówczas jedzą i zachowują się tak jakby odczuwały nastrój matki. Można z tego wyciągnąć wniosek, że dobre samopoczucie i przestrzeganie przez matkę wszystkich warunkujących ten stan zaleceń jest także podstawą dobrego samopoczucia niemowlęcia.
Już w pierwszych miesiącach życia dziecko silnie przeżywa gniew i lęk. Gniewem dziecko reaguje np. wtedy, gdy nie może swobodnie się poruszać i wyraża go krzykiem, prężeniem się, gwałtownymi ruchami. Jest to coś zupełnie naturalnego, co równie szybko mija, jak się pojawiło. Inny rodzaj przeżyć to lęk, który towarzyszy sytuacjom zaskakującym dziecko swą niezwykłością. Może te być zbyt nagła zmiana pozycji ciała, ukazanie się zupełnie obcej twarzy, połączony z tym jakiś ostry dźwięk. Okazało się na podstawie specjalnie przeprowadzonych
badań, że w chwili lęku niemowlęta szukają swym spojrzeniem matki i gdy ją znajdą, szybko uspokajają się.
Wzajemne porozumienie między dzieckiem w tym wieku
a matką stanowi podłoże, na którym powstaje mowa.
Z początku jeszcze niewykształcona, polegająca na ,,gaworzeniu", wydawaniu dźwięków bez znaczenia, ale zawierającyćh już całą gamę przeżyć emocjonalnych. Reagowanie rodziców na tego typu „wypowiedzi" dziecka jest
bardzo ważne, bo stanowi zachętę do dalszych prób z jego
strony. Z czasem nabierają one coraz bardziej złożonego charakteru.
Najsilniejsza więź niemowlęcia z matką istnieje wówczas, gdy jest karmione piersią. Gdy zostaje odstawione od piersi, większe znaczenie zyskują dla niego zewnętrzne źródła doznań. Usta dziecka są pierwszym narządem, który zaspokaja jego pragnienia. Przez długi jeszcze czas pozostaną źródłem „kontroli" dla różnych przedmiotów, które dziecko zdołało uchwycić i które do ust podnosi. Odstawianie dziecka od piersi, tego najlepszego źródła pokarmu, nie może być ani zbyt wczesne, ani zbyt nagłe. W okresie odstawiania od piersi trzeba dziecko często brać na ręce, aby czuło bliskość matki, do której było dotąd przyzwyczajone.
Nie zawsze łatwo jest zdobyć się na cierpliwość nawet doświadczonej matce. Kiedy jest zmęczona obowiązkami i pracami domowymi, ulega zniecierpliwieniu. Jest to zupełnie normalne. Zresztą za chwilę dziecko będzie stanowić źródło odprężenia i radości. Matka dla noworodka i niemowlęcia w pierwszych miesiącach życia stanowi rogaty świat przeżyć emocjonalnych i od niej oczekuje ono zaspokojenia swych pragnień. Gdy jest czymś wzburzone lub zaniepokojone, ona jest w stanie je uspokoić głaskaniem i przytulaniem. Gdy niecierpliwi się z powodu zamoczonej pieluszki i niewygodnego położenia - od niej oczekuje przyjścia z pomocą. Pragnie, by ona udostępniła mu tę rzecz, którą chce wziąć do rączki, lub po prostu, by wzięła je na ręce.
Odstawienie od piersi rozpoczyna w życiu niemowlęcia okres zewnętrznej aktywności, która pozwala rozwinąć niektóre zdolności poznawcze. Odkrywanie nowych rzeczy i praw natury staje się odtąd źródłem nowych przyjemności. Te dążenia poznawcze nie powinny być przez rodziców udaremniane w imię troski o całość dawanych dziecku przedmiotów i jego bezpieczeństwo. By jednak ciekawoś świata i chęć osobistego badania nowych rzeczy nie stała się dla dziecka przyczyną uszkodzenia ciała, dawane do rąk przedmioty muszą odznaczać się pewnymi cechami i bawić się nimi może dziecko tylko pod kontrolą rodziców. Istnieje wiele rozmaitych zabawek mających na celu zaspokajanie ciekawości niemowlęcia i lepiej dawać je dziecku na krótki czas, aby dłużej utrzymały swą atrakcyjność.
